Η κρητική λύρα και το γλέντι
Στους τοίχους του εστιατορίου μας θα δείτε πολλούς λυράρηδες. Δεν είναι τυχαίο: στην Κρήτη, γλέντι χωρίς λύρα δεν γίνεται.
Το όργανο
Η κρητική λύρα είναι μικρή, σε σχήμα αχλαδιού, με τρεις χορδές. Ο λυράρης την κρατά όρθια, ακουμπισμένη στο γόνατο, και παίζει με δοξάρι. Δεν πατά τις χορδές με την ψίχα των δαχτύλων, όπως στο βιολί· τις αγγίζει από το πλάι με τα νύχια. Τα παλιά δοξάρια είχαν μικρά κουδουνάκια, τα γερακοκούδουνα, που κρατούσαν τον ρυθμό.
Το λαούτο
Δίπλα στη λύρα παίζει σχεδόν πάντα το λαούτο, με το μακρύ μπράτσο και τον βαθύ ήχο. Η λύρα λέει τη μελωδία και το λαούτο δίνει τον ρυθμό και τη συνοδεία. Αυτό το ζευγάρι είναι ο ήχος του κρητικού γλεντιού.
Μαντινάδες και χοροί
Πάνω στη μουσική τραγουδιούνται οι μαντινάδες, δίστιχα με ομοιοκαταληξία, που συχνά φτιάχνονται εκείνη τη στιγμή. Και χορεύονται οι κρητικοί χοροί: ο συρτός, ο σιγανός, το πεντοζάλι, η σούστα.
Τα ριζίτικα
Στη δυτική Κρήτη, στις ρίζες των Λευκών Ορέων, υπάρχει και ένα άλλο τραγούδι, το ριζίτικο. Τα ριζίτικα της τάβλας τραγουδιούνται στο τραπέζι, χωρίς όργανα: ξεκινά ένας και οι υπόλοιποι επαναλαμβάνουν τον στίχο όλοι μαζί.
Οι φωτογραφίες που έχουμε στους τοίχους των Παχνών είναι από αυτόν τον κόσμο: λυράρηδες, λαουτιέρηδες και άνθρωποι του γλεντιού.